Σε ισχύ η Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ: πώληση πλοίων για ανακύκλωση και Αλιάγα

Δεκαέξι χρόνια μετά την υιοθέτησή της, η Διεθνής Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ για την Ασφαλή και Περιβαλλοντικά Ορθή Ανακύκλωση Πλοίων (HKC) τέθηκε σε ισχύ στις 26 Ιουνίου 2025. Έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο τα πλοία στο τέλος του κύκλου ζωής τους πωλούνται και παραδίδονται για ανακύκλωση — μεταξύ άλλων και στην Αλιάγα, το κέντρο ανακύκλωσης πλοίων της Τουρκίας. Ακολουθούν όσα απαιτούν οι κανόνες, όπως ισχύουν τον Οκτώβριο του 2026.

Καθεστώς της Σύμβασης

• Η διαδικασία έναρξης ισχύος της Σύμβασης ενεργοποιήθηκε όταν το Μπανγκλαντές και η Λιβερία προσχώρησαν σε αυτήν στις 26 Ιουνίου 2023. Τα συμβαλλόμενα μέρη κάλυψαν τότε τα απαιτούμενα όρια — τουλάχιστον 15 κράτη, 40% της παγκόσμιας εμπορικής χωρητικότητας και ετήσιος όγκος ανακύκλωσης τουλάχιστον 3% της χωρητικότητάς τους — και η Σύμβαση τέθηκε σε ισχύ 24 μήνες αργότερα.
• Σύμφωνα με τον IMO, η Σύμβαση έχει πλέον 34 συμβαλλόμενα κράτη. Τέσσερις από τις πέντε χώρες που πραγματοποιούν σχεδόν το σύνολο της παγκόσμιας ανακύκλωσης πλοίων — το Μπανγκλαντές, η Ινδία, το Πακιστάν και η Τουρκία — είναι συμβαλλόμενα μέρη· η πέμπτη είναι η Κίνα.
• Η Τουρκία ενέκρινε τη Σύμβαση με τον Νόμο αριθ. 6931 το 2017 και κατέθεσε το έγγραφο κύρωσης στον IMO στις 31 Ιανουαρίου 2019. Απαιτεί ρητή έγκριση κάθε Σχεδίου Ανακύκλωσης Πλοίου.

Τι χρειάζονται τα πλοία

• Πεδίο εφαρμογής: πλοία 500 GT και άνω, συμπεριλαμβανομένων των FPSO, των FSU και των σκαφών που ρυμουλκούνται. Εξαιρούνται τα πολεμικά πλοία, τα κρατικά πλοία που δεν χρησιμοποιούνται για εμπορικούς σκοπούς και τα πλοία που δραστηριοποιούνται αποκλειστικά στα ύδατα του κράτους της σημαίας τους.
• Κατάλογος Επικίνδυνων Υλικών (IHM): το Μέρος I καλύπτει τα υλικά που περιέχονται στην κατασκευή και τον εξοπλισμό, όπως ο αμίαντος, τα PCB, οι ουσίες που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος και ορισμένα συστήματα υφαλοχρωμάτων (anti-fouling)· τα Μέρη II (λειτουργικά απόβλητα) και III (εφόδια) συμπληρώνονται πριν από την ανακύκλωση.
• Προθεσμίες: τα νέα πλοία — με σύμβαση ναυπήγησης από τις 26 Ιουνίου 2025 — χρειάζονται το Διεθνές Πιστοποιητικό IHM κατά την παράδοση· τα υφιστάμενα πλοία το χρειάζονται έως τις 26 Ιουνίου 2030 ή νωρίτερα, εάν οδηγηθούν για ανακύκλωση πριν από την ημερομηνία αυτή. Το πιστοποιητικό ισχύει για έως πέντε έτη.
• Πιστοποιητικό Ετοιμότητας για Ανακύκλωση: μόλις ληφθεί η απόφαση για ανακύκλωση, μια τελική επιθεώρηση επαληθεύει τον IHM, το ειδικό για το πλοίο Σχέδιο Ανακύκλωσης Πλοίου και την άδεια της εγκατάστασης. Στη συνέχεια, το πιστοποιητικό ισχύει για διάστημα όχι μεγαλύτερο των τριών μηνών.
• Έλεγχος από το κράτος λιμένα (Port State Control): ο απόπλους χωρίς έγκυρο πιστοποιητικό IHM αποτελεί πλημμέλεια (deficiency) που μπορεί να οδηγήσει σε κράτηση του πλοίου, ενώ τα πλοία με σημαία κράτους που δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος χρειάζονται ισοδύναμα έγγραφα όταν προσεγγίζουν λιμάνια συμβαλλόμενων μερών.

Τι χρειάζονται οι εγκαταστάσεις ανακύκλωσης

Κάθε εγκατάσταση σε συμβαλλόμενο κράτος πρέπει να λάβει άδεια από την αρμόδια αρχή του, βάσει Σχεδίου Εγκατάστασης Ανακύκλωσης (Ship Recycling Facility Plan) και επιτόπιας επιθεώρησης· η άδεια ανακύκλωσης πλοίων (DASR) ισχύει για έως πέντε έτη. Για κάθε πλοίο η εγκατάσταση καταρτίζει ειδικό Σχέδιο Ανακύκλωσης Πλοίου και, μόλις ολοκληρωθούν οι εργασίες, εκδίδει Δήλωση Ολοκλήρωσης (Statement of Completion), η οποία διαβιβάζεται στο κράτος της σημαίας.

Η πώληση: τι αλλάζει στην πράξη

• Μόνο αδειοδοτημένες εγκαταστάσεις: πλοίο με σημαία συμβαλλόμενου κράτους μπορεί να ανακυκλωθεί μόνο σε αδειοδοτημένη εγκατάσταση συμβαλλόμενου κράτους.
• Διατηρείτε τον IHM επικαιροποιημένο και μεταβιβάσιμο: οι νηογνώμονες τονίζουν τη συνέχειά του σε κάθε αλλαγή σημαίας, πλοιοκτήτη ή διαχειριστή, με την υποστήριξη δηλώσεων υλικών (material declarations) για τον νέο εξοπλισμό.
• Σχεδιάστε τη σειρά των βημάτων: επικαιροποιημένος IHM, αδειοδοτημένη εγκατάσταση, εγκεκριμένο Σχέδιο Ανακύκλωσης Πλοίου, τελική επιθεώρηση και Πιστοποιητικό Ετοιμότητας για Ανακύκλωση. Δεδομένου ότι το πιστοποιητικό ισχύει για τρεις μήνες το πολύ, τα παράθυρα παράδοσης πρέπει να αφήνουν χρόνο για την έγκριση του σχεδίου και την επιθεώρηση.
• Χρησιμοποιήστε τη σωστή σύμβαση: η DEMOLISHCON της BIMCO αφορά οριστική πώληση (outright sale) χωρίς επιθεώρηση, με τιμή ανά long ton ελαφρού εκτοπίσματος (lightweight, LDT)· η RECYCLECON έχει σχεδιαστεί για την πράσινη ανακύκλωση και ενσωματώνει τις απαιτήσεις της HKC — η BIMCO υιοθέτησε αναθεωρημένη έκδοσή της στις 8 Οκτωβρίου 2026.
• Πλοία με σημαία ΕΕ: ο Κανονισμός της ΕΕ για την ανακύκλωση πλοίων προχωρά περισσότερο και απαιτεί εγκατάσταση που περιλαμβάνεται στον Ευρωπαϊκό Κατάλογο. Από τον Ιανουάριο του 2026, ένα ενιαίο πιστοποιητικό μπορεί να καλύπτει τόσο τις υποχρεώσεις της ΕΕ όσο και εκείνες της HKC. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εντοπίσει τις πωλήσεις σε αγοραστές που αλλάζουν τη σημαία των πλοίων λίγο πριν από την ανακύκλωση ως τον κύριο τρόπο καταστρατήγησης των κανόνων της ΕΕ.

Αλιάγα

• Ο κατάλογος του IMO με τις αδειοδοτημένες εγκαταστάσεις ανακύκλωσης πλοίων (Οκτώβριος 2026) περιλαμβάνει 18 τουρκικές εγκαταστάσεις, όλες στην Αλιάγα της Σμύρνης.
• Δέκα εγκαταστάσεις της Αλιάγα περιλαμβάνονται στον ισχύοντα Ευρωπαϊκό Κατάλογο για πλοία με σημαία ΕΕ (15η έκδοση, Φεβρουάριος 2026)· σχέδιο της 16ης έκδοσης που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2026 θα αφαιρούσε δύο από αυτές.
• Το 2024 οι τουρκικές εγκαταστάσεις ανακύκλωσαν 110 πλοία συνολικής χωρητικότητας 585.000 GT — το 8,1% του παγκόσμιου συνόλου — και το Υπουργείο Μεταφορών και Υποδομών χαρακτηρίζει την Τουρκία πρωτοπόρο της Ευρώπης στην ανακύκλωση πλοίων.
• Νέος κανονισμός για την αδειοδότηση των εγκαταστάσεων ανακύκλωσης πλοίων, που δημοσιεύθηκε στην τουρκική Επίσημη Εφημερίδα στις 22 Ιουνίου 2026, εφαρμόζει την HKC στην Τουρκία: το Υπουργείο Μεταφορών και Υποδομών εγκρίνει κάθε Σχέδιο Ανακύκλωσης Πλοίου κατόπιν γνώμης του Υπουργείου Περιβάλλοντος, και οι εγκαταστάσεις πρέπει να υποβάλλουν τη δήλωση ολοκλήρωσης εντός 14 ημερών.

Σχεδιάζετε να πωλήσετε ένα πλοίο για ανακύκλωση; Το τμήμα αγοραπωλησιών πλοίων μας μπορεί να σας καθοδηγήσει στα απαιτούμενα έγγραφα και στο χρονοδιάγραμμα. Επικοινωνήστε με τους μεσίτες S&P μας.