Κρίσιμος Δεκέμβριος στον IMO: η MEPC 85 και η ψηφοφορία για το Net-Zero

Δεκατέσσερις μήνες αφότου τα κράτη μέλη ανέβαλαν την απόφαση, το παγκόσμιο πλαίσιο του IMO για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου της ναυτιλίας επιστρέφει στο τραπέζι. Η Επιτροπή Προστασίας του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος (MEPC 85) συνεδριάζει από τις 30 Νοεμβρίου έως τις 3 Δεκεμβρίου 2026, και η έκτακτη σύνοδος που διακόπηκε τον Οκτώβριο του 2025 έχει προγραμματιστεί να συνεχιστεί την Παρασκευή 4 Δεκεμβρίου — ημερομηνία που πρέπει ακόμη να επιβεβαιώσει η MEPC 85. Ακολουθεί η εικόνα στα τέλη Οκτωβρίου 2026.

Τι είναι το Πλαίσιο Μηδενικών Καθαρών Εκπομπών (Net-Zero Framework)

Το πλαίσιο, που εγκρίθηκε στη MEPC 83 τον Απρίλιο του 2025 ως νέο κεφάλαιο του Παραρτήματος VI της MARPOL, θα εφαρμόζεται στα ποντοπόρα πλοία άνω των 5.000 GT, τα οποία εκπέμπουν περίπου το 85% του CO2 της διεθνούς ναυτιλίας. Αποτελείται από δύο σκέλη:

• Ένα παγκόσμιο πρότυπο καυσίμων: η ένταση αερίων θερμοκηπίου των καυσίμων (GFI) κάθε πλοίου, μετρούμενη σε βάση well-to-wake, πρέπει να μειωθεί σε σχέση με τιμή αναφοράς του 2008 ίση με 93,3 gCO2e/MJ. Το εγκεκριμένο σχέδιο προβλέπει έναν βασικό στόχο (−4% το 2028, −8% το 2030, −30% το 2035, −65% το 2040) και έναν αυστηρότερο στόχο άμεσης συμμόρφωσης (−17% το 2028, −21% το 2030, −43% το 2035).
• Έναν μηχανισμό τιμολόγησης: τα πλοία που δεν επιτυγχάνουν τους στόχους αγοράζουν μονάδες αποκατάστασης (remedial units) — 100 USD ανά τόνο CO2e για την πρώτη βαθμίδα ελλείμματος και 380 USD για τη δεύτερη την περίοδο 2028–2030 — ενώ τα πλοία που επιτυγχάνουν καλύτερες επιδόσεις από τον στόχο άμεσης συμμόρφωσης αποκτούν πλεονασματικές μονάδες (surplus units), οι οποίες μπορούν να αποθεματοποιηθούν ή να μεταβιβαστούν. Τα έσοδα θα κατευθύνονται στο Ταμείο Net-Zero του IMO, το οποίο επιβραβεύει τα πλοία μηδενικών και σχεδόν μηδενικών εκπομπών και στηρίζει τις αναπτυσσόμενες χώρες.

Γιατί δεν υιοθετήθηκε το 2025

Στην έκτακτη σύνοδο του Οκτωβρίου 2025, πρόταση της Σαουδικής Αραβίας για διακοπή των εργασιών για ένα έτος εγκρίθηκε με 57 ψήφους έναντι 49 και 21 αποχές, πριν τα κράτη μέλη ψηφίσουν επί της διαδικασίας αποδοχής. Στη συνέχεια, η MEPC 84 (Απρίλιος–Μάιος 2026) σύστησε διασυνεδριακή ομάδα εργασίας (intersessional working group) για να εξετάσει τις ανησυχίες και να διευρύνει τη στήριξη, και κάλεσε τα κράτη μέλη να υποβάλουν νέες προτάσεις τροποποιήσεων.

Πού βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις

• Η πρώτη διασυνεδριακή συνεδρίαση (1–4 Σεπτεμβρίου 2026) ολοκληρώθηκε χωρίς συμφωνημένο κείμενο· ο πρόεδρός της επιδιώκει να παρουσιάσει κείμενο στη MEPC 85, ενώ μια δεύτερη συνεδρίαση πραγματοποιείται στις 23–27 Νοεμβρίου.
• Τέσσερις δέσμες τροποποιήσεων έχουν κυκλοφορήσει επισήμως προς πιθανή υιοθέτηση: από τη Λιβερία (στόχοι συνδεδεμένοι με εμπορικά βιώσιμα καύσιμα, με εμπορεύσιμες πλεονασματικές μονάδες αντί του ταμείου), τη Βραζιλία (ηπιότερη εκκίνηση διάρκειας δύο ετών και ένας ελαφρύτερος μηχανισμός, το «facility», στη θέση του ταμείου), το Τουβαλού (υψηλότερη τιμή για τις μονάδες αποκατάστασης πρώτης βαθμίδας) και την Αυστραλία, τον Καναδά, τη Νότια Αφρική και το Ηνωμένο Βασίλειο (ο εγκεκριμένος σχεδιασμός με λεπτομερείς κανόνες για τη διακυβέρνηση του ταμείου).
• Οι θέσεις παραμένουν διχασμένες. Η ΕΕ στηρίζει το πλαίσιο όπως εγκρίθηκε και επιμένει στη διαδικασία σιωπηρής αποδοχής· η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αντιτίθενται σε κεντρικά καθοριζόμενες τιμές άνθρακα· και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αντιταχθεί στην παγκόσμια τιμολόγηση των εκπομπών στο πλαίσιο του IMO.

Τι μπορεί να συμβεί τον Δεκέμβριο

Τα πιθανά αποτελέσματα κυμαίνονται από την υιοθέτηση — με ή χωρίς τροποποιήσεις — έως νέα αναβολή. Βάσει της διαδικασίας σιωπηρής αποδοχής, μια τροποποίηση που έχει υιοθετηθεί τίθεται σε ισχύ σε καθορισμένη ημερομηνία, εκτός εάν προβάλουν αντιρρήσεις αρκετά συμβαλλόμενα μέρη· ο IMO ανέμενε έναρξη ισχύος περίπου 16 μήνες μετά την υιοθέτηση, κάτι που για απόφαση τον Δεκέμβριο του 2026 παραπέμπει στην άνοιξη του 2028. Το εγκεκριμένο κείμενο τοποθετεί την έναρξη της πρώτης περιόδου υποβολής στοιχείων το 2028, όμως ορισμένες από τις προτάσεις που έχουν κυκλοφορήσει ξεκινούν τις μειώσεις το 2029, οπότε το πρώτο έτος συμμόρφωσης εξαρτάται από το κείμενο που θα υιοθετηθεί τελικά.

Αν δεν υιοθετηθεί

Για τα πλοία που ταξιδεύουν προς την Ευρώπη τίποτα δεν τίθεται σε αναμονή: το ΣΕΔΕ της ΕΕ (EU ETS) και το FuelEU Maritime παραμένουν σε ισχύ σε κάθε περίπτωση. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Ιουλίου 2026 για την αναθεώρηση του ETS θα αφαιρούσε τις εκπομπές που ήδη τιμολογούνται από μέτρο του IMO — αλλά μόνο από τη στιγμή που θα υπάρχει τέτοιο μέτρο.

Άλλα θέματα της MEPC 85

• Θαλάσσιο έρμα (ballast water): οι τροποποιήσεις της Σύμβασης για τη Διαχείριση του Θαλάσσιου Έρματος που εγκρίθηκαν στη MEPC 84 αναμένεται να υιοθετηθούν, κλείνοντας τη φάση απόκτησης εμπειρίας (experience-building phase)· οι νηογνώμονες αναμένουν ότι θα τεθούν σε ισχύ γύρω στο 2028. Τα πλοία θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι τα συστήματα επεξεργασίας τους λειτουργούν πραγματικά και πληρούν το πρότυπο D-2, και όχι μόνο ότι διαθέτουν έγκριση τύπου.
• Μηχανές και δεξαμενόπλοια: τροποποιήσεις του Τεχνικού Κώδικα NOx για μηχανές που λειτουργούν με καύσιμα χωρίς άνθρακα, όπως η αμμωνία και το υδρογόνο, καθώς και απαιτήσεις για τις εκπομπές ατμών στα νέα δεξαμενόπλοια αργού πετρελαίου.
• Ένταση άνθρακα (CII): η δεύτερη φάση της επανεξέτασης του CII διαρκεί έως το 2028, και έχουν ζητηθεί προτάσεις προς τη MEPC 85 σχετικά με τα κενά του πλαισίου.

Πώς να προετοιμαστείτε

• Αντιμετωπίστε την καθυστέρηση ως κίνδυνο χρονισμού, όχι ως παύση. Η BIMCO συνιστά να παραμένουν ανοιχτές οι επιλογές καυσίμων και τεχνολογίας.
• Προετοιμάστε τα δεδομένα. Το πρότυπο καυσίμων μετριέται σε βάση well-to-wake και τα στοιχεία υποβάλλονται μέσω του Συστήματος Συλλογής Δεδομένων (DCS) του IMO, γι' αυτό ζητήστε από τώρα από τους προμηθευτές καυσίμων (bunkers) πλήρη τεκμηρίωση και πιστοποίηση των καυσίμων. Από την 1η Ιανουαρίου 2027, το DCS χρησιμοποιεί σταθμισμένους κατά μάζα συντελεστές άνθρακα για τα μείγματα βιοκαυσίμων, και τα μη πιστοποιημένα βιοκαύσιμα λογίζονται ως το αντίστοιχο ορυκτό καύσιμο.
• Επανεξετάστε τις ρήτρες των ναυλοσυμφώνων. Η BIMCO προσφέρει ήδη ρήτρες για το FuelEU στις χρονοναυλώσεις, για τα βιοκαύσιμα (2026) και για τις μετασκευές εξοικονόμησης ενέργειας (2026), αλλά καμία ακόμη ειδικά για το Πλαίσιο Net-Zero — προς το παρόν, η κατανομή του κόστους απαιτεί εξατομικευμένη διατύπωση.
• Σχεδιάστε με βάση αλληλοεπικαλυπτόμενα καθεστώτα. Τα πλοία που ταξιδεύουν προς την ΕΕ ενδέχεται να υπόκεινται τόσο στους κανόνες της ΕΕ όσο και σε ένα παγκόσμιο πρότυπο· προϋπολογίστε το κόστος της ΕΕ για τα ταξίδια εντός του πεδίου της ΕΕ σε κάθε σενάριο.

Θα επικαιροποιήσουμε το παρόν άρθρο μετά τις συνόδους του Δεκεμβρίου. Για συμβουλές ναύλωσης και αποτίμησης που λαμβάνουν υπόψη τους νέους κανόνες, επικοινωνήστε με το τμήμα ναυλώσεων της εταιρείας μας.