SALEFORM 2025: τι αλλάζει στις συμβάσεις αγοραπωλησίας πλοίων

Τα περισσότερα μεταχειρισμένα πλοία αλλάζουν χέρια με βάση τη Norwegian Saleform. Στις 26 Φεβρουαρίου 2026 η BIMCO ανακοίνωσε ότι η Ένωση Νορβηγών Ναυλομεσιτών (Norwegian Shipbrokers' Association, NSA) και η BIMCO υιοθέτησαν τη SALEFORM 2025, την πρώτη σημαντική αναθεώρηση από το 2012. Η νέα φόρμα διατηρεί τη γνώριμη δομή, αλλά ενσωματώνει στο τυποποιημένο κείμενο πολλά σημεία που οι μεσίτες και οι νομικοί συνήθιζαν να προσθέτουν ως πρόσθετες ρήτρες (rider clauses). Ακολουθούν οι αλλαγές με τη μεγαλύτερη πρακτική σημασία.

Ποιος τη συνέταξε και πού διατίθεται

Η φόρμα συντάχθηκε από κοινή υποεπιτροπή NSA–BIMCO και υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Εγγράφων (Documentary Committee) της BIMCO· τα πνευματικά δικαιώματα ανήκουν στη NSA. Διατίθεται μέσω των BIMCO SmartCon και Sea/contracts, μαζί με επίσημες Επεξηγηματικές Σημειώσεις (Explanatory Notes) για κάθε ρήτρα. Η SALEFORM 2012 παραμένει επίσης διαθέσιμη, επομένως τα μέρη πρέπει να συμφωνήσουν ποια έκδοση χρησιμοποιούν.

Προκαταβολή: θεματοφύλακας (escrow agent) αντί για κοινό λογαριασμό

• Ένας τρίτος θεματοφύλακας (Escrow Agent) — για παράδειγμα μια τράπεζα ή ένα δικηγορικό γραφείο — διακρατεί την προκαταβολή βάσει χωριστής συμφωνίας escrow (Escrow Agreement) μεταξύ πωλητών, αγοραστών και θεματοφύλακα.
• Οι αγοραστές καταθέτουν την προκαταβολή εντός τριών τραπεζικών ημερών (Banking Days) αφότου το MOA και η συμφωνία escrow έχουν υπογραφεί και ανταλλαγεί και ο θεματοφύλακας έχει επιβεβαιώσει εγγράφως ότι είναι έτοιμος να την παραλάβει.
• Αμφότερα τα μέρη πρέπει να παραδώσουν στον θεματοφύλακα τα έγγραφα KYC και καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (AML) χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση. Μια προαιρετική ρήτρα «long-stop» επιτρέπει σε οποιοδήποτε από τα μέρη να καταγγείλει τη σύμβαση χωρίς ευθύνη, εάν ο έλεγχος KYC δεν ολοκληρωθεί εντός συμφωνημένου αριθμού ημερών· εάν δεν συμπληρωθεί αριθμός, η ρήτρα δεν εφαρμόζεται.

Πληρωμή: τρεις επιλογές

Η ρήτρα 3 προσφέρει τρεις εναλλακτικές: την παραδοσιακή πληρωμή κατά την παράδοση (η προεπιλογή), την προχρηματοδότηση (prefunding) του υπολοίπου στον λογαριασμό escrow πριν από την παράδοση ή μια υπό όρους πληρωμή μέσω SWIFT. Οι αγοραστές που χρησιμοποιούν τραπεζική χρηματοδότηση πρέπει να ελέγξουν ότι η προχρηματοδότηση συνάδει με τους όρους του δανείου τους, οι οποίοι συχνά απαιτούν το πλοίο να είναι ελεύθερο βαρών κατά την εκταμίευση.

Επιθεώρηση, Notice of Readiness και ημερομηνία ακύρωσης

• Μια νέα επιλογή, η 4(c), επιτρέπει την αγορά χωρίς φυσική επιθεώρηση, με βάση μόνο τα έγγραφα και τα αρχεία του νηογνώμονα.
• Οι πωλητές πρέπει να επιδώσουν έγκυρο Notice of Readiness (NOR) πριν από την ημερομηνία ακύρωσης (cancelling date), και ένα NOR είναι έγκυρο μόνο όταν το πλοίο βρίσκεται στον τόπο παράδοσης και είναι φυσικά έτοιμο. Εάν δεν το πράξουν, οι πωλητές παραβιάζουν τη σύμβαση.
• Εάν το πλοίο πάψει να είναι έτοιμο αφού έχει επιδοθεί το NOR, οι πωλητές μπορούν να επιδώσουν νέο NOR έως την ημερομηνία ακύρωσης· εάν η παράδοση πραγματοποιηθεί τελικά περισσότερες από τρεις τραπεζικές ημέρες μετά το αρχικό NOR, οι πωλητές καταβάλλουν τα εύλογα πρόσθετα έξοδα των αγοραστών.
• Όταν οι πωλητές προτείνουν νέα ημερομηνία ακύρωσης, οι αγοραστές έχουν τρεις τραπεζικές ημέρες για να καταγγείλουν τη σύμβαση· διαφορετικά ισχύει η προτεινόμενη ημερομηνία. Νέοι κανόνες συνδέουν επίσης την υποβρύχια επιθεώρηση με το NOR και παρατείνουν αυτόματα την ημερομηνία ακύρωσης σε καθορισμένες περιπτώσεις.

Καύσιμα και closing

• Τα εναπομείναντα καύσιμα (bunkers) και τα αχρησιμοποίητα λιπαντικά προσδιορίζονται με κοινή επιθεώρηση επί του πλοίου (joint survey) το αργότερο μία ημέρα πριν από την παράδοση, με συμφωνημένη πρόβλεψη για την κατανάλωση έως την παράδοση — ένα σημείο που συχνά προκαλεί διαφορές της τελευταίας στιγμής.
• Το closing είναι εικονικό ως προεπιλογή: η πώληση μπορεί να ολοκληρωθεί με ηλεκτρονικά αντίγραφα, ενώ τα πρωτότυπα ανταλλάσσονται στη συνέχεια όπου απαιτείται. Κάθε μέρος προσκομίζει εταιρικό πιστοποιητικό (company certificate) τουλάχιστον 14 τραπεζικές ημέρες πριν από την παράδοση, και απαιτείται ιδιόχειρη υπογραφή εάν δεν γίνεται δεκτή η ηλεκτρονική.

Νέες ρήτρες συμμόρφωσης

• Καταπολέμηση της δωροδοκίας και της διαφθοράς (ρήτρα 16): αμοιβαίες διαβεβαιώσεις (warranties) και δικαίωμα καταγγελίας και ανάκτησης της προκαταβολής, εάν η παραβίαση από την άλλη πλευρά σας εκθέτει σε κίνδυνο.
• Κυρώσεις (ρήτρα 17): διαβεβαιώσεις και από τις δύο πλευρές, καμία υποχρέωση εκτέλεσης όταν η εκτέλεση θα εξέθετε ένα μέρος σε κυρώσεις, και καταγγελία χωρίς υπαιτιότητα (no-fault) εάν η ίδια η πώληση καταστεί δραστηριότητα που υπόκειται σε κυρώσεις. Οι αγοραστές αναλαμβάνουν επίσης, χωρίς χρονικό περιορισμό, να μην απασχολήσουν ούτε να μεταπωλήσουν το πλοίο κατά παράβαση κυρώσεων μετά την παράδοση.
• ΣΕΔΕ της ΕΕ (EU ETS) και FuelEU Maritime (ρήτρες 18 και 19): οι ρήτρες της BIMCO του 2025 για συμβάσεις πώλησης κατανέμουν μεταξύ των μερών, κατά την παράδοση, την υποβολή στοιχείων εκπομπών, τα δικαιώματα εκπομπής και τα ισοζύγια συμμόρφωσης του FuelEU, με προσαρμογή της τιμής σε περίπτωση αρνητικού ισοζυγίου.
• Εμπιστευτικότητα (ρήτρα 23): αμφότερα τα μέρη τηρούν εμπιστευτική τη συναλλαγή, και η υποχρέωση εξακολουθεί να ισχύει και μετά την καταγγελία.

Αθέτηση των πωλητών και αποζημίωση για απώλεια συναλλαγής

Η ρήτρα 14 επιβεβαιώνει πλέον ότι, εάν οι αγοραστές καταγγείλουν τη σύμβαση και αποδειχθεί αμέλεια των πωλητών, οι αγοραστές μπορούν να αξιώσουν αποζημίωση για απώλεια συναλλαγής (loss of bargain). Στις 22 Ιουλίου 2026 το Ανώτατο Δικαστήριο του Ηνωμένου Βασιλείου κατέληξε στο ίδιο αποτέλεσμα για τη NSF 2012 στην υπόθεση The Lila Lisbon [2026] UKSC 23, επομένως οι πωλητές φέρουν αυτόν τον κίνδυνο και με τις δύο φόρμες — ιδίως σε ανοδική αγορά.

Πρακτική λίστα ελέγχου

• Συμφωνήστε τους όρους της συμφωνίας escrow μαζί με το MOA και ξεκινήστε έγκαιρα τη διαδικασία KYC.
• Η SALEFORM 2025 εξακολουθεί να μην περιλαμβάνει ρήτρα «subjects»: εντάξτε τους όρους χρηματοδότησης ή έγκρισης από το διοικητικό συμβούλιο σε παράρτημα (addendum).
• Για πλοία που ταξιδεύουν προς την ΕΕ, εξασφαλίστε επαληθευμένα δεδομένα εκπομπών πριν από την υπογραφή, ώστε να μπορούν να συμπληρωθούν τα στοιχεία για το ETS και το FuelEU.
• Οι συμβατικές ρήτρες δεν υποκαθιστούν τον έλεγχο δέουσας επιμέλειας (due diligence) για κυρώσεις όσον αφορά τον αντισυμβαλλόμενο, το εμπορικό ιστορικό του πλοίου και την απασχόλησή του μετά την παράδοση.

Το τμήμα αγοραπωλησιών πλοίων μας εργάζεται τόσο με τη NSF 2012 όσο και με τη SALEFORM 2025 και μπορεί να σας καθοδηγήσει στους νέους μηχανισμούς. Επικοινωνήστε με τους μεσίτες S&P μας.