Ποιος πληρώνει τα καύσιμα, ποιος απασχολεί το πλήρωμα και ποιος φέρει τον κίνδυνο της καθυστέρησης: μια πρακτική σύγκριση της ναύλωσης ταξιδιού, της χρονοναύλωσης και της γυμνής ναύλωσης (bareboat).
Μέσω της ναύλωσης το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου φορτίου βρίσκει πλοίο. Το ναυλοσύμφωνο (charter party) — η σύμβαση μεταξύ πλοιοκτήτη και ναυλωτή — κατανέμει τα κόστη και τους κινδύνους με πολύ διαφορετικό τρόπο ανάλογα με τον τύπο του. Η επιλογή της σωστής δομής είναι εξίσου σημαντική με τη διαπραγμάτευση του σωστού ναύλου.
Ναύλωση ταξιδιού (voyage charter)
Ο πλοιοκτήτης μεταφέρει συγκεκριμένο φορτίο μεταξύ κατονομαζόμενων λιμένων έναντι συμφωνημένου ναύλου, συνήθως ανά τόνο ή κατ' αποκοπή (lump sum). Ο πλοιοκτήτης παραμένει υπεύθυνος για τη λειτουργία του πλοίου και καταβάλλει τα έξοδα ταξιδιού — καύσιμα, λιμενικά τέλη και τέλη διώρυγας — εκτός εάν η σύμβαση ορίζει διαφορετικά.
- Σταλίες (laytime): ο χρόνος που παρέχεται στον ναυλωτή για τη φόρτωση και την εκφόρτωση χωρίς επιπλέον επιβάρυνση.
- Επισταλίες (demurrage): το συμφωνημένο ημερήσιο ποσό που καταβάλλει ο ναυλωτής όταν γίνεται υπέρβαση των σταλιών.
- Despatch: ποσό που καταβάλλει ο πλοιοκτήτης στον ναυλωτή όταν οι εργασίες φορτοεκφόρτωσης ολοκληρώνονται νωρίτερα, εφόσον το προβλέπει το ναυλοσύμφωνο.
Στις συνήθεις φόρμες περιλαμβάνεται το GENCON της BIMCO για γενικά ξηρά φορτία, του οποίου η τρέχουσα έκδοση είναι το GENCON 2022. Οι όροι των σταλιών (laytime) καθορίζονται συχνά με την ενσωμάτωση των Laytime Definitions for Charter Parties 2013 της BIMCO.
Χρονοναύλωση (time charter)
Ο ναυλωτής μισθώνει το πλοίο μαζί με το πλήρωμά του για ορισμένη περίοδο ή για ένα ταξίδι (trip) και καταβάλλει ημερήσιο μίσθωμα (hire). Ο ναυλωτής καθορίζει την απασχόληση του πλοίου και πληρώνει τα έξοδα ταξιδιού, όπως τα καύσιμα και τα λιμενικά τέλη· ο πλοιοκτήτης εξακολουθεί να καλύπτει τα λειτουργικά έξοδα — πλήρωμα, συντήρηση και ασφάλιση του σκάφους (hull).
- Off-hire: η καταβολή του μισθώματος αναστέλλεται για τα διαστήματα κατά τα οποία το πλοίο δεν μπορεί να εκτελέσει τις υπηρεσίες του, για παράδειγμα μετά από βλάβη, σύμφωνα με τους όρους της ρήτρας off-hire.
- Χρονοναύλωση ταξιδιού (trip time charter): χρονοναύλωση για ένα μόνο ταξίδι — ιδιαίτερα δημοφιλής στην αγορά ξηρού φορτίου χύδην (dry bulk).
Η φόρμα NYPE, με τρέχουσα έκδοση τη NYPE 2015, χρησιμοποιείται ευρέως για τις χρονοναυλώσεις.
Γυμνή ναύλωση (bareboat charter)
Ο ναυλωτής παραλαμβάνει το πλοίο χωρίς πλήρωμα και αναλαμβάνει τον πλήρη επιχειρησιακό έλεγχο για μεγάλο χρονικό διάστημα: διορίζει το πλήρωμα, λειτουργεί και συντηρεί το πλοίο και συνήθως το ασφαλίζει. Ο ρόλος του πλοιοκτήτη προσεγγίζει εκείνον ενός χρηματοδότη, και οι γυμνές ναυλώσεις χρησιμοποιούνται συχνά σε δομές ναυτιλιακής χρηματοδότησης και μίσθωσης με δικαίωμα αγοράς (hire-purchase). Η BARECON της BIMCO είναι η τυποποιημένη φόρμα· η τρέχουσα έκδοσή της είναι η BARECON 2017.
Με μια ματιά
| Ναύλωση ταξιδιού | Χρονοναύλωση | Γυμνή ναύλωση | |
|---|---|---|---|
| Πληρωμή | Ναύλος | Ημερήσιο μίσθωμα (hire) | Μίσθωμα (μακροπρόθεσμο) |
| Εργοδότης του πληρώματος | Πλοιοκτήτης | Πλοιοκτήτης | Ναυλωτής |
| Καύσιμα και λιμενικά έξοδα | Πλοιοκτήτης | Ναυλωτής | Ναυλωτής |
| Κύριος κίνδυνος καθυστέρησης | Πλοιοκτήτης (πέραν των σταλιών: ναυλωτής) | Ναυλωτής | Ναυλωτής |
Στο τμήμα ναυλώσεων συνδυάζουμε φορτία με διαθέσιμη χωρητικότητα (tonnage) και στις τρεις μορφές ναύλωσης και διαπραγματευόμαστε τις ρήτρες που έχουν σημασία. Δείτε τις υπηρεσίες ναύλωσης πλοίων.