Türk Boğazları geçiş rehberi: 2026'da İstanbul ve Çanakkale Boğazı kuralları

Türk Boğazları — İstanbul Boğazı, Marmara Denizi ve Çanakkale Boğazı — Karadeniz ile Akdeniz arasındaki tek deniz bağlantısıdır. Aynı zamanda dünyanın en zorlu su yollarından biridir: dar ve kıvrımlıdır, akıntıları güçlüdür ve yoğun yerel trafik 15 milyonu aşkın nüfuslu bir şehrin tam ortasından geçer. Bu rehber, 2026 itibarıyla yürürlükteki kuralları ve sorunsuz bir geçişin arkasındaki pratik adımları özetliyor.

Bir bakışta su yolu

• Uzunluk: gemi trafik hizmetleri alanı 164 deniz milidir — İstanbul Boğazı'nda 17, Marmara Denizi'nde 110 ve Çanakkale Boğazı'nda 37 deniz mili.
• Genişlik: İstanbul Boğazı en dar yerinde yaklaşık 700 metreye iner ve birkaç keskin rota değişikliği gerektirir; Çanakkale Boğazı en dar yerinde yaklaşık 1,2 km'dir.
• 2025 trafiği: Bakanlığın resmi istatistiklerine göre İstanbul Boğazı'ndan 40.172, Çanakkale Boğazı'ndan 44.468 olmak üzere toplam 84.640 geçiş yapıldı; taşınan yük sırasıyla 422,8 ve 570,3 milyon ton oldu.

Hukuki çerçeve

Montrö Sözleşmesi (1936)

Geçiş, Boğazlar Rejimine İlişkin Montrö Sözleşmesi'ne tabidir. Barış zamanında ticaret gemileri, bayrağı ve yükü ne olursa olsun, gece ve gündüz Boğazlardan tam bir geçiş ve seyir serbestisine sahiptir. Kılavuzluk ve römorkaj isteğe bağlıdır. Boğazlardaki bir limana uğramadan transit geçen gemilerden Türkiye yalnızca Sözleşme'de sayılan ücretleri — sağlık denetimi, fenerler ile fener ve kanal şamandıraları ve can kurtarma hizmetleri için — geminin net tonajı üzerinden alabilir.

2026 geçiş ücretleri

Ücretler, Sözleşme'de kullanılan altın frangın ABD doları karşılığı üzerinden hesaplanır. Bu değer 1983'ten 7 Ekim 2022'ye kadar 0,8063 dolarda kaldı ve o tarihte 4,08 dolara yükseltildi. O günden bu yana her yıl 1 Temmuz'da güncelleniyor — 2023'te 4,42, 2024'te 5,07, 2025'te 5,83 dolar — ve 1 Temmuz 2026'dan beri 6,70 dolar. Geminizin tonilato belgesine göre ön hesaplamayı acentenizden isteyin.

Trafik düzenlemeleri

Seyir, 15 Ağustos 2019 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan ve Aralık 2020'de değiştirilen Türk Boğazları Deniz Trafik Düzeni Yönetmeliği ile düzenlenir; bu yönetmelik 1998 tarihli tüzüğün yerini aldı. Uygulama ayrıntılarını, 1 Ocak 2024'ten beri yürürlükte olan ve 2025'te güncellenen Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı uygulama yönergesi belirler. Temel kurallardan bazıları:

• Yere göre 10 knotluk hız sınırı; dümen dinlemek için daha fazla hıza ihtiyaç duyan gemi bu sınırı ancak VTS'yi bilgilendirerek aşabilir.
• Tam boyu 200 metre ve üzeri olan gemi "büyük gemi", azami su çekimi 15 metre ve üzeri olan gemi "derin su çekimli gemi" sayılır.
• Uğraksız geçiş yapan gemiler, VTS izniyle ve serbest pratika almadan belirlenmiş demir yerlerinde 168 saate kadar demirleyebilir.

VTS'ye raporlama

Trafik, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü (KEGM) tarafından İstinye (İstanbul) ve Akbaş (Çanakkale) merkezlerinden işletilen Türk Boğazları Gemi Trafik Hizmetleri tarafından yönetilir.

• Seyir Planı 1 (SP-1): 500 GT ve üzeri gemiler ile tehlikeli yük taşıyan gemiler bu planı boğaza varıştan en az 24 saat önce ya da bir Marmara limanından kalkıştan en az 6 saat önce verir. Büyük gemiler için süre uzar: 200–300 metre arası ya da su çekimi 15 metreyi aşan gemilerde 48 saat, 300 metre ve üzeri gemilerde 72 saat.
• Seyir Planı 2 (SP-2): boğaz girişine 2 saat ya da 20 deniz mili kala — hangisi önce gelirse — VHF ile VTS merkezine bildirilir.
• Mevki raporu: 20 metre ve üzeri gemiler girişe 5 deniz mili kala rapor verir.
• Gecikmeler: gemi boğaza bildirilen zamandan 2 saatten fazla geç varacaksa VTS'ye haber verilmelidir. Hatalı ya da eksik rapor, geminin geçiş sırasındaki yerini kaybetmesine yol açar.
• P&I sigortası: tehlikeli yük taşıyan gemiler, 300 GT ve üzeri gemiler ve yedekleme yapan gemiler; enkaz kaldırma, kirlilik ve üçüncü şahıs sorumluluklarını kapsayan P&I sigortasına sahip olmalıdır. Acente bunu SP-1'de beyan eder.

Kılavuzluk

Uğraksız geçiş yapan gemiler için kılavuzluk, Montrö Sözleşmesi'ne uygun olarak zorunlu değil, önemle tavsiye edilir. Boğazlarda kılavuzluk ve römorkaj hizmetini yalnızca KEGM verir. Uygulamada gemilerin çoğunluğu kılavuz alır: 2025'te İstanbul Boğazı geçişlerinin %61'i, Çanakkale Boğazı geçişlerinin %54'ü kılavuzluyla yapıldı. Boğazlardaki bir limana uğrayan gemiler, belirlenmiş noktalarda boğaz kılavuzunu liman kılavuzuyla değiştirir.

Büyük gemiler ve tehlikeli yükler

Uygulama yönergesi en zorlu geçişler için ek koşullar öngörür. Başlıcaları aşağıda; yönerge 2025'te güncellendiği için planlamadan önce güncel eşikleri acentenizle teyit edin.

• 300 metre ve üzeri gemiler (yolcu gemileri hariç), itme veya yanaşık yedekleme düzenleri ve yüzer yapılar gündüz ve kılavuzla geçer. Acente en az 10 gün önce bölge liman başkanlığına başvurur; geçiş koşullarını bir komisyon belirler.
• İstanbul Boğazı'nda gündüz geçişi 250 metre ve üzeri tüm gemiler, tehlikeli yük taşıyan 200 metre ve üzeri gemiler (konteyner ve ro-ro gemileri hariç), derin su çekimli gemiler ve yedekli geçişler için geçerlidir; bu gemilere kılavuz ve refakat römorkörü önemle tavsiye edilir.
• Gaz tankerleri: LNG tankerleri, boğaz karşı yönden gelen trafiğe kapatılarak gündüz, kılavuz ve römorkör refakatinde geçer; 150 metre ve üzeri LPG tankerleri gündüz, kılavuz ve römorkörle geçer.
• Akıntı ve görüş: 6–7 knotluk akıntıda trafik tek yönlü yürütülür, 7 knotun üzerinde durdurulur. Görüş 1 milin altına düştüğünde trafik tek yönlü olur ve büyük, derin su çekimli ve tehlikeli yüklü gemiler kabul edilmez; yarım mil ve altında boğaz iki yönde de kapanır.

Sorunsuz bir geçiş için planlama

• Acentenizi erken atayın. Acente raporları verir, kılavuz ve römorkörü ayarlar, ücretleri öder ve sizi trafik ile hava durumu konusunda bilgilendirir.
• Bekleme süresini hesaba katın. Güçlü akıntılar, kısıtlı görüş ve büyük gemiler için tek yönlü trafik pencereleri demirde saatler hatta günler anlamına gelebilir.
• Belgeleri ve ekipmanı hazır tutun. Sertifikalar, P&I belgeleri ile dümen, sevk ve demirleme donanımının durumu önemlidir — yaklaşırken bildirilen bir arıza geçişi bekletebilir.
• Geçişi liman hizmetleriyle birleştirin. Pek çok armatör İstanbul veya Çanakkale demir yerlerini yakıt, kumanya, yedek parça ve mürettebat değişimi için kullanır; bunları varıştan önce acentenizle planlayın.

İstanbul ekibimiz Türk Boğazlarında geçiş, liman uğrağı ve gemi ihtiyaç hizmetlerini 7/24 yürütür. Gemi acenteliği hizmetimizi inceleyin.